विद्यार्थी राजनीतिदेखि कांग्रेसको सभापतिसम्म : गगन थापाको राजनीतिक यात्रा

काठमाडौं। नेपाली राजनीतिमा विद्यार्थी नेताका रूपमा उदाएका गगनकुमार थापा नेपाली कांग्रेसको शीर्ष नेतृत्वसम्म पुगेका परिचित राजनीतिक व्यक्तित्व हुन्। विद्यार्थी आन्दोलन, लोकतान्त्रिक संघर्ष, संसदीय राजनीति, स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी र पार्टी संगठनको नेतृत्वसम्मको उनको यात्रा नेपाली राजनीतिमा युवा सहभागिता तथा पुस्तान्तरणको बहससँग जोडिएको छ। उनको राजनीतिक जीवन संघर्ष, अवसर, उपलब्धि र चुनौतीहरूको मिश्रणका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

गगनकुमार थापाको जन्म २०३३ साल साउन ४ गते काठमाडौंमा भएको हो। उनका पिता महेन्द्रकुमार थापा र माता रामेश्वरी थापा हुन्। उनले काठमाडौंस्थित सिद्धार्थ वनस्थली विद्यालयबाट विद्यालय तहको शिक्षा पूरा गरे। त्यसपछि त्रिचन्द्र क्याम्पसबाट रसायनशास्त्रमा स्नातक तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर अध्ययन गरे।

विद्यालयमा अध्ययन गर्दादेखि नै सामाजिक तथा राजनीतिक गतिविधिमा रुचि राख्ने थापा २०४६ सालको जनआन्दोलनबाट प्रभावित भएका थिए। प्रजातन्त्रको पुनःस्थापनाका लागि भएको आन्दोलन र त्यसपछिको राजनीतिक परिवर्तनले उनको राजनीतिक चेतना विकास गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।

विद्यार्थी राजनीतिबाट राष्ट्रिय राजनीतितर्फ

गगन थापाको राजनीतिक यात्रा नेपाल विद्यार्थी संघबाट सुरु भएको हो। त्रिचन्द्र क्याम्पसमा अध्ययन गर्दा उनी स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको राजनीतिमा सक्रिय भए। २०५५ सालमा उनी त्रिचन्द्र क्याम्पसको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको सभापति निर्वाचित भएका थिए। त्यसपछि नेपाल विद्यार्थी संघको केन्द्रीय राजनीतिमा प्रवेश गर्दै उनले उपाध्यक्ष र महामन्त्रीको जिम्मेवारीसमेत सम्हाले।

तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष शासनविरुद्ध भएका आन्दोलनमा थापा सक्रिय रूपमा सहभागी भए। लोकतन्त्र र गणतन्त्रका पक्षमा आवाज उठाउने क्रममा उनले राजनीतिक संघर्षका दौरान गिरफ्तारी र हिरासतको सामना गर्नुपरेको थियो। यही संघर्षले उनलाई विद्यार्थी राजनीतिबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा परिचित गराउन सहयोग पुर्‍यायो।

संविधानसभा र संसदीय राजनीति

२०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनपछि थापा समानुपातिक प्रणालीमार्फत संविधानसभामा प्रवेश गरे। त्यसपछि २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा काठमाडौं क्षेत्र नं. ४ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित भए। संविधान निर्माण, लोकतान्त्रिक व्यवस्था संस्थागत गर्ने प्रयास र संसदीय बहसमा उनले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरे।

त्यसपछिका निर्वाचनहरूमा पनि उनी काठमाडौं क्षेत्र नं. ४ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचित हुँदै आए। संसद्मा रहँदा उनले सार्वजनिक नीति, सुशासन, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा र राज्य सञ्चालनसँग सम्बन्धित विषयमा आफ्नो धारणा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।

संसदीय राजनीतिमा थापाको पहिचान प्रश्न उठाउने, सार्वजनिक सरोकारका विषयमा बहस गर्ने र सरकारलाई जवाफदेही बनाउनुपर्ने विषयमा आवाज उठाउने नेताका रूपमा पनि बनेको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रीका रूपमा जिम्मेवारी

२०७३ सालमा गगन थापा पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको सरकारमा स्वास्थ्य मन्त्री नियुक्त भए। उनले २०७३ देखि २०७४ सालसम्म स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाले। उनको कार्यकालमा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमलाई अघि बढाउने, औषधि उपलब्धतालाई सहज बनाउने, अस्पतालका फार्मेसी व्यवस्थित गर्ने र सर्वसाधारणको स्वास्थ्य सेवामा पहुँच विस्तार गर्ने विषयमा पहल भएका थिए।

स्वास्थ्य सेवामा नागरिकको पहुँच विस्तार, गम्भीर रोगको उपचार र सरकारी अस्पतालको सेवा सुधार उनका कार्यकालका प्रमुख सरोकार थिए। स्वास्थ्य मन्त्रीका रूपमा प्राप्त अनुभवले उनलाई सार्वजनिक नीति निर्माण र सरकारी सेवा व्यवस्थापनको व्यावहारिक अनुभव दिलायो।

नेपाली कांग्रेसको महामन्त्रीदेखि सभापतिसम्म

नेपाली कांग्रेसको संगठनभित्र पनि गगन थापाले क्रमशः महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी प्राप्त गरे। २०७८ सालमा सम्पन्न पार्टीको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी महामन्त्री निर्वाचित भए। महामन्त्रीका रूपमा उनले पार्टी संगठनको सुधार, युवाको सहभागिता, नेतृत्वमा पुस्तान्तरण र राजनीतिक दललाई जनताप्रति थप उत्तरदायी बनाउने विषयमा जोड दिँदै आए।

२०८२ साल माघमा पार्टीको विशेष महाधिवेशनबाट उनी सभापति निर्वाचित भएका थिए। उक्त महाधिवेशनपछि पार्टीको नेतृत्व र वैधानिकतासम्बन्धी विवाद पनि देखिएको थियो। त्यसपछि नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सभापति पदका लागि भएको निर्वाचनमा सहभागी हुँदै उनले आफ्नो नेतृत्वलाई पुनः अनुमोदन गराउने अवसर पाए ।