काठमाडौँ — बडादशैंको सबैभन्दा मुख्य र महत्वपूर्ण दिन विजयादशमी नजिकिँदै गर्दा नेपाली घरघरमा जमराको चर्चा र रौनक उत्तिकै बढेको छ। दशैंको पहिलो दिन अथवा घटस्थापनाका दिन वैदिक विधिपूर्वक उब्जाइने पहेँलो जमरालाई विजय, समृद्धि र दीर्घायुको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। विजयादशमीका दिन रातो वा सेतो टीकासँगै कानमा वा टाउकोमा जमरा सिउरिने परम्परा नेपाली संस्कृतिको अभिन्न अङ्ग बनिसकेको छ।
धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार जमरा केवल एक वनस्पति मात्र नभई नवदुर्गा भवानीको प्रसाद र शक्तिको प्रतीक हो। घटस्थापनाका दिन पूजाकोठा वा दशैँ घरमा चोखो माटो र बालुवा मिलाएर जौ, गहुँ वा धानका नयाँ बीउ छरेर अन्धकार कोठामा उम्याइएको जमरालाई देवी दुर्गाको शक्ति-उपासनासँग जोडिने गरिन्छ। प्रकाश नपरी उमारिएकाले यसको रङ्ग पहेँलो र कान्तिपूर्ण हुन्छ, जसलाई सुख, शान्ति र समृद्धिको सूचक मानिन्छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यताबाहेक जमराको वैज्ञानिक र स्वास्थ्य सम्बन्धी महत्व पनि उत्तिकै उच्च रहेको छ। विशेषगरी जौको जमरालाई औषधीय गुणले युक्त मानिन्छ। जौको जमरामा भिटामिन, मिनरल्स, क्लोरोफिल र एन्टिअक्सिडेन्ट पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ, जसले शरीरको रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युनिटी) बढाउन सहयोग पुर्याउँछ। अचेल जमराको जुस बनाएर पिउने स्वास्थ्यबर्धक बानीसमेत मानिसहरूमा लोकप्रिय बन्दै गएको छ।
दशैंमा अग्रजहरूबाट टीकासँगै रातो अक्षता र जमरा ग्रहण गर्दा आशीर्वाद सार्थक हुने र सुख-समृद्धि प्राप्त हुने जनविश्वास छ। संस्कृतिविद्हरूका अनुसार हरियो-पहेँलो जमराले प्रकृतिप्रतिको कृतज्ञता, नयाँ बालीको उत्सव र मानवीय जीवनमा नयाँ ऊर्जा एवं उमङ्ग भर्ने कार्य गर्दछ।
यसरी धार्मिक आस्था, वैज्ञानिक उपयोगिता र सांस्कृतिक पहिचानको त्रिवेणी बनेको जमराले बडादशैंको रौनकलाई अझ भव्य र पवित्र बनाउने गरेको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
यस खबरमा अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया लेख्नुहोस्।
आफ्नो प्रतिक्रिया लेख्नुहोस्